تأثير تمرينات پلايومتريک بر مهارتهاي فوتباليستها

هر تمرين عضلاني که همراه با پرش باشد و هنگام اجراء آن رفلکس کشش عضله مورد استفاده قرار گيرد تمرين پلايومتريک خوانده ميشود.
بررسي پيشرفت و بهبود رکوردها، مهارتها، تکنيک ها و تاکتيک هاي ورزشي در چند دهه گذشته نشانه گسترش و بسط زيربناي علمي و دانش محققين و مربيان ورزش بوده است. يافته هاي علمي در اين زمينه در تنظيم و اجراء برنامههاي تمريني قهرمانان ورزشي نقش مهمي برعهده داشته است.
تمرينات ورزشي اصولاً موجب افزايش توانائي حرکتي انسان ميشود، اما اگر بخواهيم اين توانائي به مرز ايده آل برسد و نيز مستمر باشد، چه بايد کرد؟ در اين ارتباط اهميت علم تمرين و تمرينات اصولي که متناسب با نيازهاي حرکتي و فيزيولوژيکي ورزش مورد نظر است، يک اصل مهم است.
امروزه در سايه تحقيقات و پيشرفت علم و ارتباطات علمي، کيفيت مهارتهاي ورزشي نيز رو به افزايش است، و سطح رقابتهاي ورزشي به هم نزديک شده است در اين ميان تيمهائي ميتوانند نتيجه بهتر از آن خود کنند که به عوامل ظريفتر و مهمتر بيشتر توجه نمايند. يکي از عوامل مهم براي پيشرفت کمي و کيفي هر ورزشکاري به کارگيري شيوه هاي تمريني مرتبط با رشته ورزشي و برپايه اصول علمي است.


در رشته فوتبال همچون ساير رشته هاي ورزشي در کنار تکنيک، تاکتيک و آمادگي رواني، آمادگي جسماني از اهميت به سزائي برخوردار است. توان، سرعت و چابکي عامل بسيار مهم از آمادگي جسماني است، که در اجراء مهارتهاي فوتبال داراي اهميت بسيار است.
مطالعات گوناگون در مورد روشهاي مختلف تمرين نشان ميدهد که کارائي سيستم عضلاني و عوامل عصبي ـ عضلاني در اثر تمرينات بدني، قابل پيشرفت و توسعه ميباشند.
مطالعات و تحقيقات انجام شده نشانگر آن است که تمرينات بدني سبب بهبود کيفي مهارت در ورزشهاي مختلف از جمله ورزش فوتبال ميگردد لذا براي داشتن يک تيم آماده نميتوان عناصر و عوامل آمادگي جسماني يعني قدرت، سرعت، چابکي، انعطافپذيري، استقامت و... را ناديده گرفت.
هر تمرين عضلاني که همراه با پرش باشد و هنگام اجراء آن رفلکس کشش عضله مورد استفاده قرار گيرد تمرين پلايومتريک خوانده ميشود. به بيان ديگر اين تمرينات شامل يکسري فعاليت عضلاني همراه با کارهاي پرشي است، که در آن بازخورد کششي يک عضله مورد استفاده قرار ميگيرد. اين رفلکسها زماني رخ ميدهد، که عضلات بلافاصله بعد از کشيده شدن، منقبض شوند.
پلايومتريک در متون علوم ورزشي واژهاي است تقريباً جديد که به شيوه خاصي از تمرينات ورزشي که حرکات انفجاري در آن نقش دارند اطلاق ميگردد. اين حرکات براي ايجاد تنشهاي اوليه در عضله به منظور اجراء حرکت اصلي لازم است به عبارت ديگر کليد اصلي و عنصر پراهميت و عامل سرعت، حرکات انفجاري است. تمرينات پلايومتريک روشي است که مطلوبترين رابطه سرعت و قدرت را به وجود ميآورد و در نهايت خود را به صورت توان انفجاري نشان ميدهد.
استفاده از اين روش تمريني در برخي از رشته هاي دو و ميداني سبب گرديد که قهرمانان ساير رشته هاي ورزشي نيز به استفاده از تمرينات پلايومتريک در برنامه هاي تمريني خود روي آوردند. به همين دليل افق جديدي در روش تمريني اکثر فعاليتهاي ورزشي که به نحوي نيازمند قدرت انفجاري ميباشند، باز شده و با گذشت زمان تمرينات پلايومتريک جايگاه خاص خود را در رشته ورزشي فوتبال پيدا کرده است. اين تا جائي است که امروزه تمرينات پلايومتريک به عنوان يک شيوه تمريني مفيد و کارآمد ميتواند به طور چشمگيري موفقيت قهرماناني را که قدرت انفجاري در عملکردهاي ورزشي آنان نقش اساسي دارد تضمين کند.


هدف اين پژوهش استفاده از تمرينات پلايومتريک جهت آماده سازي بازيکنان فوتبال و بالابردن قدرت و توان انفجاري اندام تحتاني( پاها)ميباشد. در اين تحقيق سعي ميشود، اثر تمرينات منتخب پلايومتريک،(که با ويژگيهاي بدني و فيزيولوژيکي پسران ورزشکار و رشته ورزشي آنان هماهنگ است) را بر توان، سرعت و چابکي بازيکنان تيمهاي فوتبال باشگاههاي تهران اندازه گيري و تجزيه و تحليل نمايد. به عبارت ديگر در اين تحقيق حداکثر کاري که يک بازيکن فوتبال در طول يک دوره زماني کوتاه مدت(6 هفته )ميتواند انجام دهد را مورد مطالعه قرار دهد، و پيشرفت در پرشهاي پي در پي و جابه جائيهاي ناگهاني را با اين روش تمريني به مرحله ظهور رساند.
نتيجه اين تحقيق ميتواند به مربيان و ورزشکاران رشته هاي مختلف ورزشي خصوصاً ورزشکاران فوتبال، کمک کند تا با استفاده از آن در جهت بهبود سطح کمي و کيفي رشته ورزشي خود، گام مثبتي بردارند.


تمرينات مختلف از جمله تمرينات پلايومتريک که در جهت افزايش توان به کار ميرود نقشي مؤثر در بهبود هماهنگي و عملکرد سيستم عصبي و عضلاني دارد در همين ارتباط اختلاف نظرهائي نيز در مورد انواع انقباض با انواع تمرينات بدني و تأثير آن بر ميزان و افزايش قدرت و توان وجود دارد همين امر باعث شده است که از شيوه هاي متفاوتي از تمرينات بدني استفاده شود. به لحاظ اهميت تمرينات پلايومتريک در بهبود عملکرد ورزشي در اين تحقيق تأثير يک برنامه تمريني منتخب پلايومتريک بر توان، سرعت و چابکي و سرعت دريبلينگ و برد شوت بازيکنان فوتبال مورد بررسي قرار گرفت تا در صورت معني دار بودن نتايج آن به عنوان يک برنامه آماده سازي ويژه در رشته فوتبال و ديگر ورزشهائي که نياز به قدرت انفجاري در اندام تحتاني و افزايش توان را دارند معرفي و مورد استفاده قرار گيرد.


آزمودنيهاي اين پژوهش شامل بيست و چهار بازيکن مرد در رشته فوتبال که به صورت تصادفي به دو گروه مساوي کنترل و تجربي تقسيم شدند. متغير مستقل تمرينات منتخب پلايومتريک و متغيرهاي وابسته شامل توان، چابکي، سرعت، برد شوت فوتبال و سرعت دريبلينگ مورد بررسي قرار گرفت.
هدف از اين تحقيق شناخت از يک برنامه بدنسازي ويژه به منظور افزايش توان، سرعت و چابکي بازيکنان فوتبال و تأثير آن در اجراء مهارتهاي آن بود.
پس از پايان دوره تمرين، از آزمودنيها پس آزمون به عمل آمد و اطلاعات به دست آمده مورد تجزيه و
 تحليل قرار گرفت.


* نتايج تحقيق

1) تمرينات منتخب پلايومتريک بر توان، چابکي و سرعت و همچنين بر سرعت دريبلينگ و برد شوت فوتبال تأثير معني داري دارد. به بيان ديگر تمرينات منتخب پلايومتريک باعث کاهش زمان عکس العمل بازيکنان و در نتيجه باعث افزايش چابکي بازيکنان فوتبال شده است.
2) تمرينات پلايومتريک بر پرش عمودي بازيکنان اثرگذاراست. به بيان ديگر تمرينات پلايومتريک باعث توسعه توان آزمودنيها شده و در سرعت جدا شدن از زمين نيز مؤثر بوده است.يافته هاي اين تحقيق نشان ميدهد که تمرين به شيوه پلايومتريک روش تمريني مؤثري جهت افزايش قدرت و سرعت ميشود و چون هر دو قابليت قدرت و سرعت با توان در ارتباط است، بنابراين برنامه هاي تمريني به مدت 6 تا 8 هفته موجب افزايش توان بدني ميگردد.


 
3) اجراء تمرنيات پلايومتريک بر سرعت دوي بازيکنان فوتبال اثرگزار است.
4) اجراء تمرينات پلايومتريک بر سرعت دريبلينگ بازيکنان فوتبال اثرگزار است. طبق يافته ها، اين تحقيق تمرينات عادي فوتبال، سرعت دريبلينگ را که آميزهائي از مهارت، سرعت و چابکي است، افزايش ميدهد . بنابراين ميتوان چنين بيان کرد که اجراء انواع مهارتهاي فوتبال تحت فشار بدني سرعت دريبلينگ را افزايش داده است زيرا بازيکن در جريان تمرينات، حرکات چابکي و رفت و برگشتهاي سريع را در حين بازي انجام ميدهد و همين تمرينات، چابکي و سرعت بازيکن را در حرکت دريبلينگ افزايش داده است. مهمترين نتيجه اين تحقيق آن است که تمرين ترکيبي نسبت به تمرينات عادي فوتبال تأثير بيشتري بر سرعت دريبلينگ داشته است.
5) دست آخر اينکه اين نوع تمرينات باعث افزايش قدرت در عضلات چهار سر راني و همسترينگ(خم کننده و باز کننده زانو و مفصل ران) شده است که تأثير معنيداري در برد شوت فوتبال دارد. از مهمترين نتايج اين تحقيق تأثير تمرينات عادي فوتبال همراه با تمرينات پلايومتريک بر روي برد شوت است که بيشتر از تأثير تمرينات عادي فوتبال بر روي برد شوت ميباشد.